Νέοι άνθρωποι & AIDS Επιπτώσεις του AIDS στα παιδιά Πρόληψη του AIDS σε 10 βήματα Η κατάσταση σε Ευρώπη - Ελλάδα

TO AIDS ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

• 11,8 εκατομμύρια νέοι (15-24 ετών) ζουν με AIDS
• 7,3 εκατομμύρια νεαρές γυναίκες & 4,5 εκατομμύρια νεαροί άνδρες
• 15.000 άνθρωποι μολύνονται από το AIDS κάθε μέρα, σχεδόν οι μισοί από αυτούς νέοι

ΝΕΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ & AIDS

Κρίση χωρίς προηγούμενο Η Νότια της Σαχάρας Αφρική έχει κυριολεκτικά καταστραφεί εμφανίζοντας το 70% των φορέων και το 90% των ορφανών παιδιών από AIDS παγκόσμια. Η νόσος εξαπλώνεται τάχιστα σε περιοχές της Ασίας, στην Ανατολική Ευρώπη στην Καραϊβική. Μέχρι το τέλος του 2000 είχαν προσβληθεί 36,1 εκατομμύρια άνθρωποι (σήμερα 40), 50% περισσότεροι και από τις πιο απαισιόδοξες προβλέψεις πριν μια δεκαετία - από αυτούς 16,4 εκατομμύρια ήταν γυναίκες και 1,4 εκατομμύριο παιδιά. Η θνησιμότητα κάτω των 5 ετών στις περιοχές που έχουν πληγεί περισσότερο αναμένεται να υπέρ-διπλασιασθεί μέχρι το 2010.

Από τη Διακήρυξη στην Ειδική Σύνοδο των Ηνωμένων Εθνών για το AIDS τον Ιούνιο του 2001

Μέχρι το 2005: Μείωση της διάδοσης του HIV μεταξύ νέων 15-24 ετών κατά 25% στις περισσότερο πληγείσες χώρες. Εξασφάλιση ότι τουλάχιστον το 90% των νέων 15-24 ετών θα έχει πρόσβαση στην απαραίτητη πληροφόρηση, εκπαίδευση και υπηρεσίες για να αναπτύξουν τέτοιες δεξιότητες ώστε να μην είναι ευπρόσβλητοι από το AIDS. Μείωση της διάδοσης του HIV μεταξύ νέων 15-24 ετών κατά 25% στις περισσότερο πληγείσες χώρες. Εξασφάλιση ότι τουλάχιστον το 90% των νέων 15-24 ετών θα έχει πρόσβαση στην απαραίτητη πληροφόρηση, εκπαίδευση και υπηρεσίες για να αναπτύξουν τέτοιες δεξιότητες ώστε να μην είναι ευπρόσβλητοι από το AIDS.

Τα Στοιχεία: Η νεολαία όλου του κόσμου απειλείται από το AIDS. Από τα 40 εκατομμύρια ανθρώπων που ζουν με AIDS, περισσότεροι από τον ένα στους τέσσερις (11,8 εκατομμύρια) είναι ηλικίας 15 με 24 ετών. Αυτή τη στιγμή, οι μισές από τις νέες μολύνσεις παρουσιάζονται μεταξύ νέων.

Οι νέοι και τα παιδιά που βρίσκονται σε προεφηβική ηλικία είναι ένας ζωτικός παράγοντας για την αναχαίτιση της διάδοσης του AIDS και χρειάζονται τη γνώση και την απαραίτητη υποστήριξη για να προστατεύσουν τον εαυτό τους από τον ιό HIV.

Παρόλο που η κρίση έχει ξεπεράσει τις δύο δεκαετίες ακόμα και η βασική πληροφόρηση για την επιδημία είναι ανησυχητικά χαμηλή. Αυτό είναι καταφανές στον αναπτυσσόμενο κόσμο όπου ζουν το 85% των νέων του κόσμου:

• Τα μισά από τα κορίτσια εφηβικής ηλικίας στην Νότια της Σαχάρας Αφρική, όπου υπάρχει το 70% των νέων που είναι φορείς της νόσου, δεν γνωρίζουν ακόμη ότι κάποιος που δείχνει υγιής μπορεί να είναι φορέας του AIDS.
• Στην Αϊτή σχεδόν τα δύο τρίτα από τις σεξουαλικά ενεργές νεαρές γυναίκες, ηλικίας 15 με 19 ετών, δεν πιστεύουν ότι διατρέχουν κίνδυνο μόλυνσης.
• Στην Μοζαμβίκη, το 74% των νεαρών γυναικών και το 62% των νεαρών ανδρών, ηλικίας 15 με 19 ετών, δεν ξέρουν να αναφέρουν ούτε μία μέθοδο προφύλαξης ενάντια στο AIDS.

Οι νεαρές γυναίκες, τυπικά, διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο μόλυνσης από ότι οι νεαροί άνδρες. Τα πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι σε ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες οι νεαρές γυναίκες που γίνονται φορείς του HIV είναι υπερδιπλάσιες από τους νεαρούς άνδρες.

Κοινωνικοί, βιολογικοί και οικονομικοί λόγοι καθιστούν τις νεαρές γυναίκες ιδιαίτερα ευάλωτες, εμποδίζοντάς τις να ενημερώνονται σε θέματα σεξουαλικής υγείας ή να έχουν τη απαραίτητη αυτοπεποίθηση για να διαπραγματεύονται ασφαλές σεξ.

Σε περιοχές που η επιδημία του AIDS βρίσκεται στα πρώτα στάδια περισσότεροι νέοι άνδρες παρά νέες γυναίκες μολύνονται. Έτσι έχει αυτή τη στιγμή η κατάσταση στη Λατινική Αμερική, όπου η νόσος επικεντρώνεται μεταξύ ανδρών που έχουν σχέσεις με άνδρες και στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, όπου η χρήση συριγγών από τους ναρκομανείς εξαπλώνει την επιδημία. Πάντως, καθόσον η επιδημία εξαπλώνεται μεγαλώνει ο κίνδυνος για τις νέες γυναίκες. Στη Καραϊβική ήδη αποτελούν την πλειοψηφία των νέων που προσβάλλονται.

Ιδιαίτερα υψηλό κίνδυνο μόλυνσης από το AIDS διατρέχουν οι νέοι από τις κοινωνικές ομάδες των προσφύγων και των μεταναστών. Το ίδιο νέοι που εμπλέκονται στην εμπορική σεξουαλική βιομηχανία, που βρίσκονται σε ιδρύματα, παιδιά που ζουν στους δρόμους και ομοφυλόφιλοι. Ακόμη περισσότερο από την υπόλοιπη νεολαία, αυτές κατηγορίες στερούνται πρόσβασης σε σωστή πληροφόρηση και υπηρεσίες. Είναι ευάλωτοι επειδή μπορεί να παρασυρθούν στο σεξ για χρήματα, για λίγη τροφή ή προστασία και είναι ευρέως διαδεδομένη η χρήση ναρκωτικών.

Η Δράση της UNICEF: Η UNICEF καθοδηγείται από τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Η νίκη απέναντι στο AIDS είναι υψηλής προτεραιότητας για τη UNICEF επειδή η στερεί εκατομμύρια παιδιά από το δικαίωμά τους στην επιβίωση, την ανάπτυξη, την προστασία και την συμμετοχή στις αποφάσεις που τα αφορούν. Το AIDS δεν είναι ποτέ δυνατόν να νικηθεί από ένα οργανισμό. Γι' αυτό οι συμμαχίες σε κάθε επίπεδο είναι θεμελιώδεις στην αντιμετώπιση του προβλήματος από τη UNICEF. Η UNICEF εκτός από την UNAIDS και τις οργανώσεις που την υποστηρίζουν, συνεργάζεται στενά με κυβερνήσεις, με Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, με ανθρώπους φορείς του AIDS, με τοπικές κοινωνίες αλλά και με σωματεία και συλλόγους νεολαίας που είναι αποφασισμένοι και έτοιμοι να πολεμήσουν ενάντια στο AIDS. Τρέχουσες προσπάθειες συνεργασίας της UNICEF συμπεριλαμβάνουν: Εκπαίδευση εφήβων φορέων του AIDS για να παρέχουν σχετική πληροφόρηση στους συνομηλίκους τους στην Ουγκάντα. Επάνδρωση με νέους των φιλικών προς τους νέους υπηρεσιών στο Μαλάουι. Συνεργασία με τοπικές Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις για εφαρμογή εκπαίδευσης κατά του AIDS μέσα από τα μέσα ενημέρωσης, το θέατρο κ.α. στην Ακτή Ελεφαντοστού και τη Ναμίμπια. Υποστήριξη του Προγράμματος Ανάπτυξης Νέων με άνοιγμα προς την εκτός σχολείου νεολαία και τη δημιουργία κλινικών φιλικών προς τους νέους, κέντρων πληροφόρησης, ομίλων και κέντρων συνάντησης στην Ουκρανία. Έναρξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων για το AIDS στα σχολεία σε συνεργασία με τα Υπουργεία Παιδείας στη Βιρμανία και το Βιετνάμ. Προώθηση επικοινωνιακής πρωτοβουλίας με το κέντρο βάρους στην πρόληψη, με τη διασύνδεση δραστηριοτήτων στα σπορ και τις τέχνες στην Ονδούρα. Ουσιαστική πληροφόρηση για το AIDS μέσα από τον απλά γραμμένο και έγκυρο οδηγό υγείας "Facts for Life" που κυκλοφορεί σε πάνω από 15 εκατομμύρια αντίτυπα σε 215 γλώσσες.

Πόσο γνωρίζουν οι νέες γυναίκες για την πρόληψη του AIDS; Ποσοστό γυναικών 15-19 ετών που έχουν σωστή γνώση για τους τρεις κύριους τρόπους πρόληψης της μόλυνσης από AIDS (αποχή, μονογαμία, χρήση προφυλακτικού)
ΧΩΡΕΣ	%	ΧΩΡΕΣ	%
Σομαλία	1	Λεσότο	27
Τατζικιστάν	2	Καμερούν	29
Αζερμπαϊτζάν	5	Σουρινάμ	33
Ουκρανία - Ουζμπεκιστάν	9	Τανζανία, Ακτή Ελεφαντοστού	38
Φιλιππίνες - Βοσνία	16	Βολιβία, Κένυα	41
Μολδαβία	20	Κούβα	46
Νίγηρας	22	Καμπότζη	50
Μαδαγασκάρη	23	Καραϊβική	56
Σενεγάλη	24	Πηγή: UNICEF 2000

---

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ AIDS ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Οι δυσβάσταχτες επιπτώσεις από την ασθένεια και τον θάνατο των γονέων Ψυχολογικές Η ασθένεια και ο θάνατος των γονέων επιφέρει ανυπολόγιστο ψυχικό πόνο στα παιδιά που τον γίνεται χειρότερος από τον κοινωνικό στιγματισμό και τη ντροπή που συνοδεύει το AIDS. Οικονομικές Με τους γονείς ανίκανους για εργασία και τις τυχόν οικονομίες τους να ξοδεύονται για ιατρική φροντίδα τα παιδιά αναγκάζονται να αναλάβουν τις ευθύνες της οικονομικής στήριξης της οικογένειας. Απομάκρυνση από το σχολείο Η πίεση από την ανάγκη να κερδίσουν τον επιούσιο και να φροντίσουν τα αδέλφια και τους γονείς τους, αναγκάζει τα παιδιά να εγκαταλείψουν το σχολείο ακόμα και όταν οι γονείς τους είναι ακόμα ζωντανοί. Με το θάνατο ενός ή και των δύο γονέων η κατάσταση επιδεινώνεται ραγδαία. Υποσιτισμός και ασθένεια Ορφανά και άλλα παιδιά θύματα του AIDS είναι πολύ πιθανότερο να υποσιτίζονται ή να ασθενήσουν και συνήθως στερούνται την απαραίτητη ιατρική φροντίδα. Κύρια αιτία είναι η φτώχεια αλλά και η παραμέληση από τους ενήλικες που έχουν αναλάβει την επιμέλειά τους είναι σημαντικός παράγοντας. Απώλεια κληρονομιάς Συνήθως τα ορφανά αποστερούνται (με πλάγιους τρόπους) από τα περιουσιακά τους στοιχεία. Φόβος και απομόνωση Συχνά τα ορφανά εξαναγκάζονται να ζήσουν σε αφιλόξενο ή και εχθρικό περιβάλλον. Αυξημένος κίνδυνος εκμετάλλευσης αλλά και προσβολής από το AIDS Φτωχά παιδιά, χωρίς τους γονείς να τα εκπαιδεύσουν και να τα προστατεύσουν είναι εκτεθειμένα σε κάθε μορφή εκμετάλλευσης και κίνδυνο, συμπεριλαμβανομένου του AIDS. Πολλά από αυτά εξαναγκάζονται να κάνουν επικίνδυνες εργασίες ακόμη και να εκδίδονται για τροφή, χρήματα, καταφύγιο και "προστασία".

Το 2010 στις χειρότερα πληγείσες χώρες το 1 στα 5 παιδιά κάτω των 15 θα είναι ορφανά

Τα Στοιχεία: Μέχρι το 2001 το AIDS είχε σκοτώσει την μητέρα ή και τους δύο γονείς 10,4 εκατομμυρίων παιδιών ηλικίας κάτω των 15 ετών. Μόνο το 2000 η επιδημία άφησε πίσω της 2,3 εκατομμύρια ορφανά.

Ήδη, τα παιδιά που έχουν μείνει ορφανά από AIDS αποτελούν την πλειοψηφία των ορφανών κάτω των 15 ετών. Μέχρι το 2010 αναμένεται ότι ο αριθμός των ορφανών παιδιών εξ' αιτίας του AIDS θα υπερδιπλασιασθεί.

Επειδή η ασθένεια έχει αφήσει περισσότερα θύματα πίσω της στη Νότια της Σαχάρας Αφρικής από οπουδήποτε αλλού, εκεί εντοπίζεται και η πλειοψηφία των ορφανών από AIDS.

Η Νιγηρία είχε περίπου 970.000 ορφανά στο τέλος του 1999, η Αιθιοπία 900.000, η Ζιμπάμπουε 623.000, η Ζάμπια 447.000 και η Νότια Αφρική 371.000.

 

Πίνακας: Αριθμός παιδιών (0-14) που έχασαν τη μητέρα
ή και τους δύο γονείς τους από το AIDS (σε εκατομμύρια)

Πηγή UNAIDS / UNICEF, 2000

 

 

Από τη Διακήρυξη στην Ειδική Σύνοδο των Ηνωμένων Εθνών για το AIDS τον Ιούνιο του 2001

Ανάπτυξη μέχρι το 2003 και εφαρμογή μέχρι το 2005 εθνικής πολιτικής και στρατηγικής για τη δημιουργία και την ενίσχυση της υποδομής, σε κυβερνητικό, οικογενειακό και κοινοτικό επίπεδο, ώστε να παρέχεται ένα υποστηρικτικό περιβάλλον στα ορφανά και τα παιδιά που πλήττονται από το AIDS και εξασφάλιση ίσης πρόσβασης σε εκπαίδευση και υπηρεσίες υγείας με τα άλλα παιδιά.

 

Η Δράση της UNICEF: Το Μεσοπρόθεσμο Στρατηγικό Σχέδιο της UNICEF 2002 - 2005 στηρίζεται στην εμπειρία της στην βοήθεια δημιουργίας και επέκτασης ειδικών προγραμμάτων για παιδιά θύματα του AIDS, δίνοντας προτεραιότητα στην υποστήριξη δράσεων όπως: Η παροχή συμβουλευτικής και ψυχολογικής υποστήριξης σε ορφανά και άλλα παιδιά. Η εξασφάλιση της εγγραφής τους στο σχολείο και πρόσβασης σε στέγη, σωστή διατροφή και άλλες κοινωνικές υπηρεσίες σε βάση ισότητας με τα άλλα παιδιά. Η ενδυνάμωση των τοπικών κοινωνιών να εντοπίζουν και να παρακολουθούν τις πιο ευάλωτες οικογένειες. Η παροχή φροντίδας και υποστήριξης σε ορφανά και ευάλωτα παιδιά σε κατάλληλο υποστηρικτικό περιβάλλον υπό την προστασία υπεύθυνων ενηλίκων. Η προστασία ορφανών και άλλων ευάλωτων παιδιών από κάθε μορφής κακοποίηση, εκμετάλλευση, βία, διακρίσεις, εμπορία ή και υπεξαίρεση περιουσιακών στοιχείων (κληρονομιάς). Στα τρέχοντα υποστηριζόμενα από τη UNICEF προγράμματα για τα ορφανά και τα παιδιά που έχουν πληγεί από το AIDS συμπεριλαμβάνονται: Η πλήρης ανάλυση της κατάστασης των ορφανών και άλλων ευάλωτων παιδιών στη Ζάμπια. Το πρόγραμμα Sanga Metta στην Ταϊλάνδη που βοηθά στη δημιουργία υποδομής σε θρησκευτικές κοινότητες ώστε να αντιμετωπίσουν τις ανάγκες των παιδιών. Η επανένωση ορφανών με τους μακρινούς τους συγγενείς στην Ερυθραία. Οργανώσεις κοινοτικής βάσης που καταγράφουν και παρακολουθούν την κατάσταση των ορφανών στο Μαλάουι. Οργανώσεις θρησκευτικού προσανατολισμού και δίκτυα για τον τερματισμό της εμπορίας κοριτσιών και νέων γυναικών στις Φιλιππίνες και την προστασία τους από την εμπορική σεξουαλική εκμετάλλευση. Οι προσπάθειες της Τανζανίας και της Ουγκάντα να αυξήσουν την δυναμικότητα των σχολείων για να εγγραφούν τα παιδιά που είναι εκτός σχολείου. Συμβουλευτική υποστήριξη για την δημιουργία νομοθεσίας που θα διασφαλίζει το δικαίωμα των γυναικών να κατέχουν και να κληρονομούν περιουσία στο Λεσότο και τη Μοζαμβίκη. Οργανώσεις κοινοτικής βάσης στην Βραζιλία που παρέχουν ψυχολογική υποστήριξη σε παιδιά που ζουν με AIDS.

Πόσο επηρεάζει την παρακολούθηση του σχολείου ο θάνατος των γονέων; Ποσοστό παιδιών 10-14 ετών που πηγαίνουν σχολείο σε σχέση με το αν ζουν ή όχι οι γονείς τους
ΧΩΡΕΣ	& οι 2 γονείς νεκροί	1 ή & οι 2 γονείς εν ζωή
Νίγηρας	10 %	28 %
Μοζαμβίκη	24 %	68 %
Τσαντ	33 %	65 %
Μαδαγασκάρη	34 %	61 %
Ινδονησία	65 %	85 %
Βραζιλία	72 %	90 %
Βολιβία - Περού	77 %	94 %
Φιλιππίνες	85 %	91 %
Πηγή: Demographic and Health Surveys (DHS) / UNICEF, 1993-2000

---

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ AIDS ΣΕ 10 ΒΗΜΑΤΑ

Η πρόληψη είναι το κλειδί για να μειωθούν οι ρυθμοί μετάδοσης και να νικηθεί το AIDS

Τα Κράτη μπορούν να περιορίσουν την εξάπλωση της επιδημίας του AIDS με σχετικά χαμηλό κόστος επενδύοντας στην πρόληψη και προσφέροντας στους νέους που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο την ενημέρωση και την υποστήριξη που χρειάζονται για να μην γίνουν θύματα του AIDS και αυτοί.

Η έκθεση "ΝΕΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ & AIDS" που έδωσε στη δημοσιότητα η UNICEF, σε συνεργασία με την UNAIDS και την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας προτείνει μια στρατηγική για την πρόληψη του AIDS που αποτελείται από 10 βήματα:

1. Τέρμα στη Σιωπή το Στιγματισμό και την Ντροπή
   Ο φόβος του στιγματισμού και οι βαθιά ριζωμένες διακρίσεις κάνει τους νέους να αποφεύγουν να μιλήσουν για το AIDS ή να παίρνουν άλλα προφυλακτικά μέτρα.
2. Παροχή γνώσης και ενημέρωσης στους νέους
   Οι νέοι άνθρωποι δεν μπορούν να προστατεύσουν τον εαυτό τους από το AIDS αν δεν γνωρίζουν τα απαραίτητα. Πρέπει να μάθουν την αλήθεια για το AIDS τόσο πριν γίνουν ενεργοί σεξουαλικά, όσο και μετά.
3. Παροχή δεξιοτήτων στους νέους
   Η συμπεριφορά δεν αλλάζει μόνο με τη γνώση. Χρειάζονται ικανότητες όπως η κριτική σκέψη, η επίλυση συγκρούσεων, η επικοινωνία κ.ά., που βοηθούν τους νέους να κάνουν πράξη αυτά που γνωρίζουν.
4. Υπηρεσίες Υγείας Φιλικές προς τους νέους
   Υπηρεσίες υγείας στελεχωμένες με άτομα στα οποία οι νέοι θα μπορούν να μιλήσουν, που δεν θα τους πατρονάρουν, ώστε να μιλήσουν ελεύθερα και να δεχθούν ενημέρωση, συμβουλές και άλλες υπηρεσίες.
5. Εθελοντική και εμπιστευτική παροχή συμβουλευτικής και ελέγχου για τον HIV (τεστ για AIDS)
   Εννέα στους δέκα ανθρώπους δεν γνωρίζουν ότι έχουν μολυνθεί και όσοι το γνωρίζουν χρειάζονται ειδική ενημέρωση και φροντίδα ώστε να μην μολύνουν και άλλους. Σε πολλές χώρες λιγότεροι από τους μισούς νέους γνωρίζουν που μπορούν να κάνουν ένα τεστ για AIDS.
6. Συνεργασία με τους νέους, προώθηση της συμμετοχής τους
   Η ανάμειξη των νέων στις προσπάθειες πρόληψης είναι ουσιαστική. Οι νέοι με την κατάλληλη εκπαίδευση γίνονται οι καλύτεροι και πιο αποτελεσματικοί φορείς επικοινωνίας, κυρίως για τους συνομηλίκους τους.
7. Χρησιμοποίηση νέων που ήδη ζουν με το AIDS
   Το AIDS μπορεί να χτυπήσει οποιονδήποτε. Η εμπειρία ατόμων που ζουν με την ασθένεια είναι πολύτιμη. Μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά στην ενημέρωση για την πρόληψη και στην απομυθοποίηση του στίγματος του AIDS.
8. Δημιουργία ασφαλούς και υποστηρικτικού περιβάλλοντος
   Η παροχή ενημέρωσης και δεξιοτήτων χωρίς την εξασφάλιση ενός αισθήματος ασφάλειας και υποστήριξης στην κοινωνία, το σχολείο, το σπίτι, θα ήταν ανεπαρκής. Τα κράτη πρέπει να φροντίσουν (νομοθετικά) για την καταπολέμηση της σεξουαλικής βίας κάθε μορφής.
9. Βοήθεια προς τους νέους που διατρέχουν το μεγαλύτερο κίνδυνο
   Ιδιαίτερα δύσκολο αλλά ζωτικής σημασίας, τόσο για να προστατευθούν και να βοηθηθούν ομάδες υψηλού κινδύνου (π.χ. τοξικομανείς, ιερόδουλες, ομοφυλόφιλοι) όσο και το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.
10. Ενίσχυση συνεργασιών και παρακολούθηση της προόδου
    Είναι δύσκολο να αντιμετωπισθεί ένα τέτοιου μεγέθους πρόβλημα από ένα μονάχα τμήμα της κοινωνίας. Ισχυρές και ευρείες συνεργασίες απαιτούνται καθώς και συνεχής συλλογή πληροφοριών και παρακολούθηση της προόδου.

---

ΕΥΡΩΠΗ & ΕΛΛΑΔΑ

Εκτίμηση αριθμού νέων ανθρώπων που ζουν με AIDS (τέλος 2001)